Geçtiğimiz hafta sonu, 20 Mart 2026 tarihinde vizyona giren ve yılın en iyi gişe başarılarından birini elde eden Project Hail Mary (Kurtuluş Projesi) filmini izledim. Filmin sonunda, bu denli yüksek bütçeli bilim kurgu filmlerini çok özlediğimi fark ettim. Zira Interstellar (Yıldızlararası) filminden ve Netflix yapımı Üç Cisim Problemi dizisinden bu yana herhangi bir bilim kurgu içeriği için bu kadar heyecanlandığımı hatırlamıyorum. Bu sebeple, tarihe bir not düşmek istedim ve bu filmin incelemesini yazmaya karar verdim. Şimdiden uyarımı yapayım; bu yazı spoiler içerebilir. Spoiler yemek istemiyorsanız dikkatli okumanızda fayda var.
Dünya çapında çok okunan kitaplar listelerine giren Marslı’nın (The Martian) yazarı Andy Weir‘in romanından uyarlanan Project Hail Mary filmi, IMDB’den 8,4 puan alarak ne kadar iddialı bir yapım olduğunu gösterdi. Filmin senaryosunun, Marslı’nın senaristliğini yapan Drew Goddard’ın kaleminden çıktığını düşündüğümüzde bu başarının pek de azımsanacak bir yanı olmadığını görüyoruz. Kurtuluş Projesi’nin 2 Saat 36 Dakika olması kimi izleyicinin tepkisini çekse de sonuna kadar izletmeyi başarıyor. Başrolümüz Ryan Gosling ise adeta tek başına oyunculuk dersi veriyor ve canlandırdığı Ryland Grace karakteriyle filmi sıkıcı olmaktan çıkartıyor. Esin kaynağı, senaryo, yüksek bütçe, oyuncu seçimi gibi etkenlerle birlikte Project Hail Mary son yılların en iyi bilim kurgu filmi adaylarından biri haline geliyor.
Ancak yukarıda yaptığım Interstellar göndermesine pek takılmayın. Çünkü Yıldızlararası filmi, tıpkı Kubrick’in 2001:Bir Uzay Destanı filmi gibi çok farklı bir seviyede.
Derin Uzayda Tek Başına: Yalnızlık, Hafıza Kaybı, Ölüm Yüzleşmesi ve Çözüm Üretmek
Filmin ana odak noktası Ryan Gosling’in canlandırdığı ve bir ortaokulda sıradan bir biyoloji öğretmeni olan Ryland Grace. Uzayın derinliklerine doğru seyahat eden bir uzay gemisinde koma halinden uyanan, nerede olduğunu, neden orada olduğunu ve hatta kendi adını bile hatırlamayan Grace, muhteşem bir boşluğun ve bilinmezliğin ortasında tek başına kalıyor. Pilot, mühendis ve bilim insanından oluşan bir mürettebattan sadece kendisinin yaşadığını anlayan Grace, büyük bir buhran yaşıyor.
Grace’nin hafızası yavaş yavaş yerine gelirken bizler de flashback yaşıyoruz. İşlerin nasıl bu noktaya geldiğini hatırlıyoruz. Arkadaşlarının cansız bedenlerini teker teker uzay boşluğuna atan Grace, bir zaman sonra görevinin başına dönmek zorunda kalıyor. Çünkü hızla tükenmekte olan Güneş’in ve dolayısıyla Dünya’nın kurtuluşu ona bağlı.
Tam bu noktada filmi durdurup düşündüm; ben aynı durumda olsaydım ne yapardım? Bir komadan uyansaydım, arkadaşlarım ölmüş olsaydı, devasa uzay boşluğunda, birkaç ışık yılı mesafede hiçbir canlı emaresi yokken tek başıma kaldığımı anlasaydım, tek yönlü bir intihar görevine çıktığımı anlasaydım, gezegenime geri dönmek için 12 ışık yılı zamana ihtiyacım olsaydı, Dünya’yı kurtarmak mı yoksa yalnızlığıma son vermek mi noktasında bir seçim yapmak zorunda kalsaydım, Dünya’ya dönmeye karar verdiğim senaryoda seyahat ederken onca yıl yalnızlıkla nasıl başa çıkacağımı düşünüp daha da derin bir kuyuya düşseydim ne yapardım? Görevin kutsallığı zihnimin selametinden daha mı ağır basardı? Vereceğim karar ne olursa olsun, aklım tercih etmediğim diğer seçenekte kalırdı. Orası kesin.
Bilim insanımız burada görevine devam etmeye karar veriyor. Ölen mürettebatın eşyalarını karıştırarak hem olanları hatırlamaya hem de onların karakterleri hakkında çıkarımlarda bulunmaya başlıyor. Kendini mümkün olduğunca oyalıyor ki delirmesin. Karakterimiz burada delirme eşiğini geçmemek için mizaha da başvuruyor. Ryan Gosling’in en iyi canlandırdığı sahneler de işte bu sahneler. Ölümle yüzleşmek ancak mizahla katlanılabilir bir hale geliyor. Karakterimizin kendi kendine bulduğu çözüm de bu.
Dünya Dışı Yaşam İle İlk Temas – Matematik Ortak Evrensel Dil Olabilir mi?
Şimdi geldik filmin en can alıcı kısmına. Yazılan bilim kurgu kitaplarında, uzayı merkezine alan film ya da dizilerde en en sevilen konulardan biri de dünya dışı yaşam ile kurulan ilk temastır. Bu sebeple, binlerce farklı uzaylı figürü işlenmiştir. Bu uzaylılardan bazıları dost canlısıdır. Bazıları Superman gibi bir kahramandır. Bazıları da Dünya gezegenini ele geçirmek için çok uzak yerlerden gelmiş istilacı türlerdir. Hepsinin ortak noktası ise onlarla kurulacak iletişimin zorluğudur. Project Hail Mary bu iletişim sorununa oldukça yaratıcı ve bilimsel bir çözüm bulmuş: Matematik.
Project Hail Mary Konusu
Ryland Grace, Güneş’in enerjisini tüketen ve yıldız sistemimizin sonunu getirmeye çalışan Astrophage adındaki bir organizma sorununa çözüm bulmak için Hail Mary uzay gemisiyle Dünya’dan 12 ışık yılı uzaklıktaki Tau Ceti yıldız sistemine uçarken, radarına bir cisim takılıyor. İlk andaki şaşkınlıkla uzay boşluğuna doğru bakan Grace, bunun insan yapımı bir sonda ya da doğal oluşumlu bir gök cismi olmadığını anlıyor. (ÖNEMLİ SPOİLER UYARISI) O an içten içe kabul etmese de bir uzaylı türüyle temas kurduğunu hissediyor.
Telaşlı gözlerle karşısındaki cismi inceleyen Grace, uzay gemisinden fırlatılan bir cismin Hail Mary’e doğru hareket ettiğini görüyor. Bunun bir çeşit bomba olabileceğini düşünüp daha da korkuyor. Ancak bir noktada korkusunu alt ediyor ve uzay yürüyüşüne çıkıp kendisine doğru gelen cismi yakalıyor. Kutuyu açtığında kendi uzay gemisinin metal bir heykelini görüyor. Karşı karşıya olduğu şey her ne ise “Burada olduğunu biliyorum, seni görüyorum” mesajı veriyor.
Rocky İle İletişim Kurma Çabası
Grace ile uzaylı birbirleriyle karşılıklı olarak kutu alışverişi yapıyorlar. Sonrasında neden burada olduklarını birbirlerine anlatmaya çalışıyorlar. Grace uzaylıyı kaya gibi olması nedeniyle Rocky olarak adlandırıyor. Zaman geçtikçe anlıyorlar ki ikisi de kendi gezegenlerinden çok uzaktalar. İkisi de Astrophage sorunu ile mücadele ediyorlar ve ikisinin de yol arkadaşları ölmüş. Bu benzerlikler Grace ile Rocky arasında gezegenlerarası bir dostluk kurulmasına yol açıyor. İkili gezegenlerinin kurtuluşu için birlikte matematik iletişimiyle çalışmaya başlıyorlar. Daha sonra, Rocky ile daha kolay iletişim kurmak isteyen Grace, onun dilini bilgisayar ortamında çözümlüyor ve yapay zeka yardımıyla tercümenin seslendirilmesini sağlıyor.
Rocky, Eridian türü bir canlı olarak ışık görmez, sesle (ritim ve notalarla) iletişim kurar. Grace, Rocky’nin çıkardığı notaları (akorları) bir yazılımla kelimelere döker. Evet, bu eşleştirme matematiksel bir temeldedir ama ilk temasın “müzikal” bir doğası vardır.
Grace’nin kendisi ile çalışmaya hevesli olduğunu gören ve dost canlısı olduğunu anlayan Rocky ise Grace’nin uzay gemisine taşınmaya karar veriyor. Amonyak soluduğu için kendisine özel bir kafes yapıyor ve Grace ile yaşamaya başlıyor.
Yalnızlık Dostluğa Dönüşüyor
Başlangıçta birbirlerinin dilleri, gezegenleri, organizmaları, yaşayışları ve yıldızları hakkında hiçbir şey bilmeyen ikili, matematik sayesinde neden orada olduklarını ve ne yapmak istediklerini anlatıyorlar. Aralarındaki iletişim de böyle gelişiyor. Bu iletişim çabası, bana göre sadece iki türün birbirine karşı duyduğu merak ile açıklanamaz. İkilinin birbirleriyle karşılaşmadan önce yalnızlığı dibine kadar yaşamaları, sonsuz uzay boşluğunda kendilerini bekleyen kaderi bilememeleri, derin ve sıcak bir dostluk geliştirmelerine yol açıyor. Film bunu hissettirmesi açısından da çok kıymetli bence.
Peki evrenin yasaları her an aynı sonuçları veriyorsa ve biz de bunları matematik ve fizik kuralları ile ifade edebiliyorsak, bu ifadeler aynı zamanda iki tür arasında evrensel bir olabilir mi? Bir iletişim fakültesi mezunu olarak bu konu fazlasıyla ilgimi çekti. Belki üzerine araştırma yapar ve blog yazısı hazırlarım.
Toparlayacak olursam, Kurtuluş Projesi filmi son yıllarda izlediğim en iyi bilim kurgu filmi. Gelişen film teknolojilerine baktığımızda insan daha fazlası olsun istiyor ama yapımcıları da anlıyorum. Çünkü artık 2 saatten fazlasını kaldıracak odak noktamız kalmadı. Bu durum tükettiğimiz her şeyin daha kısa versiyonuna ulaşmamıza yol açtı. Bu bir tembellik midir? Yoksa kısa ve öz olanı tercih etmek midir? Kararı size bırakıyorum.
Kitabı okumadım ancak okuyucu yorumlarına baktığımda filmde bazı şeylerin çok yüzeysel anlatıldığına fazlaca değinilmiş. Bazıları bu kitabın minimum 2-3 filmlik bir seri olması gerektiğini söylemiş. Haklılık payları var. Bu tarz filmlerin esinlenildiği kitaplardan çok daha fazla detayı barındırması gerektiğine inanıyorum.
Siz Kurtuluş Projesi’ni izlediniz mi? İzlediyseniz düşüncelerinizi paylaşabilirsiniz.
